Tập trung thực hiện mục tiêu "5 không" trong công tác chống khai thác IUU

Ngày 13/10, Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) và phát triển bền vững ngành thủy sản tổ chức phiên họp theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với các bộ, ngành và địa phương. Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Trưởng Ban Chỉ đạo chủ trì phiên họp.

Tại điểm cầu tỉnh Đắk Lắk có đồng chí Nguyễn Thiên Văn – Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì cuộc họp; thành viên Ban Chỉ đạo về chống khai thác IUU tỉnh; lãnh đạo UBND 14 xã, phường ven biển có tàu cá và các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản trên địa bàn.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo Quốc gia về phòng chống IUU - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Theo Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, công tác chống khai thác IUU của cả nước đã có những bước chuyển biến mang tính căn bản từ quản lý hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu, quản lý rủi ro và trách nhiệm giải trình. Đến ngày 30/9/2026, tổng số tàu cá từ 6m trở lên đã đăng ký, cập nhật trên hệ thống VNFishbase là 80.003 tàu (tỷ lệ cấp phép khai thác đạt khoảng 96%). Tỷ lệ lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) trên tàu cá từ 15m trở lên đạt 98,97% (27.238/27.520 tàu). Cả nước đang theo dõi, kiểm soát chặt chẽ 5.586 tàu không đủ điều kiện và 2.961 tàu thuộc nhóm nguy cơ cao vi phạm IUU.

Hệ thống eCDT đã vận hành tại 141 cảng cá, bến cá trên toàn quốc; ghi nhận 330.245 lượt tàu rời cảng và 320.432 lượt tàu cập cảng qua hệ thống; cấp 1.149 giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản (SC) với khối lượng hơn 18,45 triệu kg. Đã có 90 doanh nghiệp báo cáo phân loại nguyên liệu nhập khẩu trực tiếp tại nhà máy.

Các đại biểu tham dự hội nghị điểm cầu tỉnh Đắk Lắk

Riêng trong tháng 9/2026, các lực lượng chức năng toàn quốc đã phát hiện 1.964 vụ có dấu hiệu vi phạm khai thác IUU, tiến hành xử phạt vi phạm hành chính 339 vụ với tổng số tiền khoảng 7,9 tỷ đồng.

Đến nay, Việt Nam đã thực hiện đầy đủ 31/38 khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) sau đợt thanh tra lần thứ 5; 05 khuyến nghị đang tiếp tục hoàn thiện theo lộ trình và 02 khuyến nghị đang tiếp tục làm rõ để phù hợp với thực tiễn.

Bộ NN&MT cho biết, mặc dù đã đạt được những kết quả quan trọng, nhưng nền tảng pháp luật và dữ liệu mới là điều kiện cần thiết, kết quả cuối cùng phải được chứng minh bằng hiệu quả thực thi trên thực tế.

Tại cuộc họp, Bộ NN&MT cũng đề xuất các giải pháp để chuẩn bị điều kiện tốt nhất làm việc với EC trong đợt thanh tra lần thứ 6 sắp tới, quyết tâm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" trong năm 2026, đồng thời xây dựng nghề cá Việt Nam minh bạch, có trách nhiệm, hiệu quả và phát triển bền vững. Bộ NN&MT đề nghị các bộ, ngành và địa phương chuyển quyết tâm chính trị thành kết quả thực thi cụ thể, thực chất, xử lý dứt điểm những điểm nghẽn còn lại.

Đóng góp tích cực vào nỗ lực chung của cả nước, tính đến ngày 15/9/2026, tỉnh Đắk Lắk đã triển khai quyết liệt các giải pháp đồng bộ và đạt nhiều kết quả quan trọng: Toàn bộ 2.594 tàu cá từ 6m trở lên đã được cập nhật dữ liệu trên Hệ thống nghề cá quốc gia VNFishbase đối khớp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID); tỷ lệ tàu cá còn hạn giấy phép khai thác đạt 99,54% (2.582/2.594 tàu).

Các điểm cầu tham dự hội nghị

Về giám sát thiết bị VMS, đạt tỷ lệ 100% đối với tàu cá từ 15m trở lên (690/690 tàu). Toàn tỉnh duy trì trực ban giám sát liên tục, không ghi nhận trường hợp tàu cá vượt ranh giới khai thác hay mất tín hiệu VMS trên 10 ngày ngoài khơi.

Kiểm soát cảng cá và truy xuất nguồn gốc, tỉnh kiểm soát 100% tàu cá rời, cập cảng tại 04 cảng cá chỉ định (Dân Phước, Tiên Châu, Đông Tác, Phú Lạc) gắn với triển khai phần mềm eCDT. Tổng sản lượng bốc dỡ qua cảng đạt 9.675 tấn; đã cấp 1.940 giấy biên nhận bốc dỡ (3.409 tấn), 89 giấy xác nhận SC (1.601 tấn) và 108 giấy chứng nhận CC (3.247 tấn).

Lực lượng chức năng trong tỉnh đã xử phạt vi phạm hành chính 19 trường hợp tàu cá với tổng số tiền 352,25 triệu đồng. Đồng thời, tỉnh đang khẩn trương cụ thể hóa Nghị quyết số 05/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá không còn nhu cầu khai thác đến năm 2030 nhằm bảo đảm sinh kế lâu dài cho ngư dân.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng kết luận hội nghị - Ảnh: Chinh phu.vn

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá, sau Phiên họp thứ 35 của Ban Chỉ đạo, chuyển biến căn bản nhất là công tác quản lý đã chuyển từ hồ sơ thủ công sang quản trị bằng dữ liệu, bước đầu hình thành công cụ điều hành chống khai thác IUU trên phạm vi toàn quốc và quản lý được trạng thái của từng tàu cá.

Phó Thủ tướng ghi nhận, biểu dương nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan thông tấn, báo chí trong công tác triển khai nhiệm vụ, tuyên truyền về chống khai thác IUU thời gian qua.

Theo Phó Thủ tướng, Việt Nam đã khắc phục nhiều hạn chế trước đây, số tàu cá vi phạm, bị nước ngoài bắt giữ giảm mạnh. Năm 2023 có 65 tàu, năm 2024 có 58 tàu, năm 2025 có 35 tàu và 9 tháng năm 2026 còn 13 tàu. Tuy nhiên, riêng tháng 9/2026 vẫn có 5 tàu vi phạm.

Kết quả đạt được là đáng ghi nhận, nhưng Phó Thủ tướng nhấn mạnh tuyệt đối không được chủ quan, nhất là trong thực hiện 38 khuyến nghị của EC. Thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế, Phó Thủ tướng cho rằng một số địa phương chưa thể hiện quyết tâm thực sự; tình trạng tàu cá đã xóa đăng ký, không đủ điều kiện nhưng vẫn hoạt động còn xảy ra; việc cập nhật thông tin lên cơ sở dữ liệu VNFishbase tại một số nơi còn rất chậm.

Từ thực tế đó, Phó Thủ tướng đề nghị thống nhất quan điểm, coi việc gỡ cảnh báo "thẻ vàng" là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng từ nay đến cuối năm, gắn với mục tiêu phát triển ngành thủy sản bền vững.

Phó Thủ tướng yêu cầu toàn hệ thống chính trị thực hiện nghiêm "5 không": "Không phát sinh tàu cá bị nước ngoài bắt giữ; không để tàu không đủ điều kiện tham gia hoạt động; không để vụ việc vi phạm quy định về thiết bị giám sát hành trình (VMS) kéo dài mà không được xử lý triệt để; không để lô hàng thủy sản không truy xuất được nguồn gốc; không để số liệu báo cáo sai lệch với dữ liệu và hồ sơ thực tế".

Đây là những yêu cầu xuyên suốt, đòi hỏi các bộ, ngành, địa phương phải chuyển quyết tâm thành hành động cụ thể, tăng cường kiểm tra, giám sát và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, khi đời sống ngư dân được cải thiện, sinh kế được bảo đảm và hoạt động sản xuất phát triển bền vững, tình trạng vi phạm sẽ từng bước được đẩy lùi. Vì vậy, nhiệm vụ chống khai thác IUU phải được triển khai đồng bộ với các giải pháp phát triển ngành thủy sản và kinh tế biển. Các bộ, ngành, địa phương cần nâng cao trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ, vừa kiểm soát nghiêm hoạt động khai thác, vừa tạo động lực để ngư dân tuân thủ quy định, phát triển sản xuất đúng pháp luật.

Phó Thủ tướng yêu cầu toàn hệ thống chính trị tập trung thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ, xử lý những tồn tại, hạn chế, bảo đảm kết quả chống khai thác IUU có thể kiểm chứng bằng dữ liệu và thực tế. Qua đó, quyết tâm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" trong năm 2026, đồng thời xây dựng ngành thủy sản Việt Nam minh bạch, có trách nhiệm, hiệu quả và phát triển bền vững.

Kim Bảo