Ngoại giao khoa học, công nghệ góp phần kiến tạo năng lực phát triển quốc gia

Chiều 05/8, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 tiếp tục diễn ra với Phiên họp Ngoại giao khoa học, công nghệ góp phần kiến tạo năng lực phát triển quốc gia. Dự phiên họp có Đại tướng Lương Tam Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đại diện các bộ, ngành Trung ương, các doanh nghiệp, các nhà khoa học.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu khai mạc phiên họp (ảnh chụp màn hình)

Phát biểu khai mạc phiên họp, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh: Quán triệt sâu sắc chủ trương của Nghị quyết Đại hội, ngoại giao khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đang trở thành một trụ cột quan trọng của nền ngoại giao phục vụ phát triển; mong muốn phát huy vai trò mở đường, kết nối và đặc biệt là kiến tạo các điều kiện quốc tế thuận lợi để nâng cao năng lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, thúc đẩy làm chủ công nghệ chiến lược, bảo đảm an ninh quốc phòng và nâng cao vị thế quốc gia trong khu vực và quốc tế.

Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Chính phủ, sự đồng hành và phối hợp hiệu quả của các cơ quan, bộ, ngành, tổ chức, địa phương liên quan, đặc biệt là sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ và sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 57, công tác ngoại giao khoa học công nghệ đã có những bước chuyển biến mới. Qua đó, đã góp phần tạo lập khuôn khổ và làm sâu sắc hơn nội hàm hợp tác khoa học công nghệ với các đối tác, nhất là với những trung tâm hàng đầu về khoa học công nghệ như Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc; góp phần mở rộng không gian hợp tác về nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các công nghệ chiến lược.

Đáng chú ý, từ năm 2025 đến nay, đã có hơn 150 cam kết và thỏa thuận hợp tác được ký kết nhân dịp các hoạt động đối ngoại của các đồng chí lãnh đạo chủ chốt.

Các đại biểu dự phiên họp tại điểm cầu chính (ảnh chụp màn hình)

Bên cạnh đó, công tác kết nối với các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học và các quỹ đầu tư quốc tế về Việt Nam được đẩy mạnh, mở ra nhiều cơ hội hợp tác về nghiên cứu, phát triển, đào tạo nguồn nhân lực và đầu tư công nghệ. Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã chủ động hơn trong việc hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học tìm kiếm đối tác, mở rộng hợp tác và tham gia các chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Trong đó, đã kết nối thành công khoảng 50 địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo trong nước với các đối tác quốc tế, hình thành nhiều hợp tác cụ thể về nghiên cứu và phát triển (R&D), bán dẫn, trung tâm dữ liệu, công nghệ cao và công nghệ 6G. Đồng thời góp phần thúc đẩy chương trình hợp tác đào tạo, nghiên cứu bán dẫn với các đối tác lớn như Nhật Bản, Cadence, Synopsys; hiện nay đang hỗ trợ 15 dự án nghiên cứu chung trong khuôn khổ của Chương trình Nexus và mở rộng liên kết đào tạo giữa các doanh nghiệp công nghệ quốc tế với các trường đại học Việt Nam.

Công tác ngoại giao cũng góp phần tăng cường kết nối đội ngũ trí thức, chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng thực chất, hiệu quả và bền vững. Từ đó, đội ngũ tri thức có khả năng đóng góp trực tiếp cho quá trình phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước. Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài đã xây dựng cơ sở dữ liệu khoảng 5.000 chuyên gia, tri thức, doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài nhằm phục vụ chiến lược phát triển đất nước. Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện đã kết nối, giới thiệu và tiếp nhận đề xuất của hơn 20 chuyên gia, nhóm chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, IC, robot và vật liệu mới.

Các đại biểu tại điểm cầu tỉnh Đắk Lắk

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tế cho thấy ở một số lĩnh vực, hợp tác khoa học công nghệ vẫn chủ yếu dừng ở trao đổi chính sách, đào tạo và tham dự hội nghị. Hoạt động chuyển giao công nghệ, hình thành dự án đầu tư, liên doanh nghiên cứu chung và trung tâm R&D quốc tế tại Việt Nam vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Sự kết nối giữa nhu cầu trong nước với nguồn lực quốc tế chưa thực sự đồng bộ. Cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và các cơ quan đại diện ở nước ngoài còn có thể được hoàn thiện và làm tốt hơn. Việc theo dõi, thúc đẩy thực hiện các cam kết hợp tác quốc tế chưa đáp ứng được yêu cầu.

Phiên họp sẽ có 02 phiên làm việc thành phần. Trong đó, phiên thứ nhất có chủ đề “Nhu cầu hợp tác quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Việt Nam - Góc nhìn từ các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp, viện, trường trong nước”. Mục tiêu phiên họp là xác định ưu tiên, nhu cầu hợp tác quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp, viện, trường; đồng thời, xác định vai trò của công tác ngoại giao khoa học, công nghệ; và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan trong và ngoài nước.

Phiên thứ 2 có chủ đề “Đẩy mạnh hợp tác quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo - Phát huy vai trò của các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài”. Mục tiêu phiên này là xác định các cơ hội hợp tác quốc tế nhằm phục vụ mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; những khó khăn, thách thức cần xử lý; xác định giải pháp triển khai ngoại giao khoa học, công nghệ của Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Tuấn Hải